Het debat over veiligheid in het professionele wielrennen blijft aan kracht winnen, met prominente renners Wout van Aert en Chris Froome die pleiten voor beperkingen op versnellingen. Hun oproepen hebben de discussie nieuw leven ingeblazen over de vraag of het beperken van versnellingsverhoudingen kan helpen om snelheden te beteugelen en de veiligheid in wegwielrennen te verbeteren.
In een gesprek met La Gazzetta dello Sport, voorafgaand aan wat mogelijk zijn laatste WorldTour-seizoen is, merkte viervoudig Tour de France-winnaar Chris Froome op:
“De sport wordt steeds sneller… Op een gegeven moment moeten we misschien de technologische vooruitgang beperken om veiligheid prioriteit te geven. Een eenvoudige maatregel zou kunnen zijn om de versnellingen die we gebruiken te beperken.”
Op dezelfde manier vertelde Wout van Aert, winnaar van de groene trui in 2022, aan Sporza:
“Wielrennen wordt steeds sneller. Het beperken van versnellingen zou de sport, naar mijn mening, een stuk veiliger kunnen maken.”
Op het eerste gezicht lijkt het beperken van versnellingsverhoudingen een eenvoudige manier om snelheden te verlagen, maar is het echt effectief?
De opkomst van grotere versnellingen in het professionele wielrennen
Voordat we de haalbaarheid van het beperken van versnellingen onderzoeken, is het belangrijk om te begrijpen waarom professionele wielrenners kiezen voor grotere kettingbladen.
Het peloton is in de loop van de tijd sneller geworden, waardoor renners grotere versnellingen gebruiken om bij te blijven. De overstap naar oversized kettingbladen gaat echter niet alleen om snelheid, maar ook om de efficiëntie van de aandrijflijn. Grotere kettingbladen en cassettetandwielen verminderen de wrijving, waardoor renners vermogen kunnen besparen.
Tijdens de UAE Tour-tijdrit van 2024 gebruikte Tobias Foss bijvoorbeeld een kettingblad met 68 tanden, niet alleen om sneller te gaan, maar ook om zijn aandrijflijn te optimaliseren. Ondanks het gebruik van het grootste kettingblad van de dag eindigde Foss als vierde, wat benadrukt dat versnellingen alleen geen garantie zijn voor de overwinning.
De complexiteit van versnellingsbeperkingen
Hoewel oversized versnellingen bijdragen aan snelheid, zijn ze niet de enige reden voor het toegenomen tempo in races. Historische gegevens tonen aan dat de snelste etappe ooit van de Tour de France, de derde etappe van 1999, werd voltooid met een gemiddelde snelheid van 50,4 km/u, lang voordat oversized kettingbladen populair werden.
Bovendien zijn versnellingsverhoudingen afhankelijk van zowel de kettingblad- als cassettegrootte. Een 58x11t-versnelling is bijvoorbeeld iets kleiner dan een 53x10t. Het simpelweg beperken van de kettingbladgrootte zonder aandacht te besteden aan cassettetandwielen zou een minimale impact hebben. Uitgebreide beperkingen, zoals het instellen van bovengrenzen voor versnellingsverhoudingen en het afdwingen van uitrolcontroles, zouden dit kunnen aanpakken, maar zelfs dergelijke maatregelen zouden de snelheid niet volledig beperken.
Crashes bij hoge snelheid komen vaak voor tijdens afdalingen of sprints, waarbij cadans en de positie van de rijder een belangrijke rol spelen. Het beperken van versnellingen zou rijders ertoe kunnen aanzetten om hogere cadansen aan te nemen, wat mogelijk de beoogde veiligheidsvoordelen tenietdoet.
Is snelheid het echte probleem?
Dan Bigham, hoofd engineering bij Red Bull–BORA–hansgrohe, stelt dat snelheid zelf niet de primaire oorzaak is van crashes, maar dat het de gevolgen ervan wel kan verergeren. Volgens Bigham moeten de hoofdoorzaken van ongelukken worden geïdentificeerd en direct worden aangepakt, in plaats van alleen op snelheid te focussen.
De UCI heeft de afgelopen jaren verschillende veiligheidsvoorschriften ingevoerd, zoals het verplicht stellen van helmgebruik en het verbieden van riskante rijposities zoals de “super tuck”. Het toevoegen van versnellingsbeperkingen aan het regelboek zou theoretisch de veiligheid kunnen verbeteren, maar zonder duidelijk bewijs is het onzeker of dergelijke maatregelen het gewenste effect zouden hebben.
Hoewel het voorstel van Wout van Aert en Chris Froome voor versnellingsbeperkingen goed bedoeld is, blijft het potentieel om de veiligheid te verbeteren discutabel. Om zinvolle verandering teweeg te brengen, moet de wielergemeenschap eerst de kerngevaren in moderne races identificeren. Pas dan kunnen effectieve maatregelen worden geïmplementeerd om renners te beschermen.
Het beperken van versnellingsverhoudingen kan een deel van de oplossing zijn, maar het is waarschijnlijk geen wondermiddel. Het gesprek is echter een belangrijke stap om professioneel wielrennen veiliger te maken voor iedereen.
